Anayasa Mahkemesi (AYM), Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan ve yıllardır tartışılan “süresiz nafaka” düzenlemesini iptal eden kararının gerekçesini açıkladı.
Antalya 12. Aile Mahkemesinin başvurusu üzerine 4 Haziran’da alınan iptal kararı Resmi Gazete’de yayımlandı. Böylece Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) yeni bir yasal düzenleme yapması için öngörülen 9 aylık yasal süre resmen başladı.
“Ömür Boyu Nafaka Ağır ve Ölçüsüz Bir Külfet”
AYM’nin gerekçeli kararında, süresiz nafaka uygulamasının nafaka yükümlüsü üzerinde yarattığı tahribata geniş yer ayrıldı. Mevcut düzenleme, nafaka borçlusuna hiçbir süre sınırı olmadan ömür boyu mali ödeme yükümlülüğü getiriyor. Üstelik kanun, nafaka yükümlüsünün kusursuz olduğu durumlarda bile bu borcun devam etmesini emrediyor.
Yüksek Mahkeme, bu durumun taraflar arasındaki makul dengeyi bozduğunu belirtti. Nitekim ömür boyu süren bu sorumluluk, nafaka borçlusunun ruhsal, ekonomik ve sosyal bütünlüğü üzerinde yıkıcı bir etki yaratıyor. Sonuç olarak bu orantısız yük, devletin anayasal pozitif yükümlülükleriyle bağdaşmıyor.
Hakimlere Süre Belirleme Yetkisi Verilecek
Mevcut sistemde aile mahkemesi hakimleri yoksulluk nafakasının süresine müdahale edemiyor. AYM, yeni yapılacak yasal düzenlemede hakimlere mutlaka süre belirleme ve takdir yetkisi verilmesi gerektiğini vurguladı.
Karara göre yeni dönemde nafaka süresi belirlenirken şu kriterler dikkate alınacak:
-
Evliliğin toplam süresi
-
Eşlerin yaşı ve sağlık durumu
-
Ekonomik ve sosyal kapasiteleri
-
Nafaka ödemesinin, borçlunun boşanma sonrasındaki hayatına etkisi
-
Nafaka alacaklısının çalışma hayatına katılma ve kendi imkanlarıyla geçinme kapasitesi
Süresiz Nafaka Sadece “Özel Şartlarda” Geçerli Olacak
Gerekçeli kararda yoksulluk nafakasının genel kural olarak belirli bir süreyle sınırlandırılması gerektiği açıkça ifade edildi. Ancak bazı olağanüstü durumlarda nafakanın ömür boyu bağlanmasına imkan tanıyan istisnalar da olabilecek. Yüksek Mahkeme, bu istisnai kriterlerin kanunda çok açık ve net bir biçimde yer alması gerektiğini bildirdi.
Özetle devlet, boşanma süreçlerinde her iki tarafın menfaatlerini dengeleyen ve taraflardan birine olağan dışı külfet yüklemeyen yeni bir sistem kuracak.